THUỐC THOA GIẢM ĐAU: DÙNG SAO CŨNG ĐƯỢC ?

1:38 AM 0 Bình luận

Dựa vào tác dụng của thuốc, có 2 loại: thuốc dùng trong (còn gọi là thuốc cho tác dụng toàn thân vì thuốc phải hấp thu vào máu đi khắp nơi và cho tác dụng) và thuốc dùng ngoài (còn gọi là thuốc cho tác dụng tại chỗ). Riêng thuốc dùng ngoài có nhiều loại như thuốc nhỏ mắt, nhỏ tai, thuốc đặt vào hốc cơ thể như thuốc đạn, thuốc trứng,... Đặc biệt có loại thuốc bôi ngoài da gọi là “thuốc thoa” dùng rất phổ biến. Thuốc thoa thường dùng nhất là thuốc thoa giảm đau nhằm để trị đau cơxương khớp là rối loạn rất dễ xảy ra (thường do chấn thương). Thuốc thoa bôi ngoài da cho tác dụng tại chỗ nên ít gây ra tác dụng phụ hơn thuốc dùng trong (thuốc uống, thuốc tiêm). Nhưng “ít” không có nghĩa là “không hoàn toàn xảy ra". Chính hiểu lầm về vấn đề này mà một số người dùng thuốc thoa giảm đaukiểu “dùng tùy tiện, dùng sao cũng được” đưa đến bị phản ứng có hại và trẻ con do “nhiễm” thuốc thoa mà bị tai biến.
Thuốc thoa giảm đau dùng lâu đời chính là dầu gió, cao xoa (còn gọilà dầucùlà), dầu nóng, thuốcrượu... hayhiện nay thường dùng dạng bào chế hiện đại là kem bôi da, gel bôi da. Để có tác dụng giảm đau, các chế phẩm thuốc thoa giảm đau chứa nhiều loại dược chất khác nhau. Loại dược chất trước hết cần phải kể là các loại tinh dầu như: tinh dầu bạc hà (menthol), tinh dầu bạch đàn (tinh dầu khuynh diệp), tinh dầu thông, tinh dầu chương não (camphor). Đặc biệt, có một hóa chất là methylsalicylate hiện diện trong hầu hết các loại thuốc thoa. Methyl salicylate trước đây được trích từ tinh dầu của một loại thực vật nhưng nay được hoàn toàn tổng hợp. Methylsalicylate và các tinh dầu giúp giảm đau tại chỗ thoa nhờ làm tăng lưu thông máu và tạo cảm giác nóng, đặc biệt có hấp thu qua da để ức chế dây thần kinh cảm giác nằm dưới da. Nhờ ức chế phần nào dây thần kinh cảm giác, gây giãn mạch, giảm viêm, giảm co thắt cơ dưới da, mà methyl salicylate và các tinh dầu làm dịu các cơn đau cơ, xương, khớp loại nhẹ. Trong thuốc thoa giảm đau còn chứa các chất làm tăng sự xuyên thấm dược chất qua da (penetration enhancers) như cồn, lanolin,... Ngay như menthol cũng có tác dụng gây xuyên thấm. Đặc biệt, xoa bóp khi thoa thuốc cũng được xem là biện pháp tăng sự xuyên thấm của thuốc giúp giảm đau. Hiện nay có một số chế phẩm thuốc thoa dạng kem, gelbôi da chứa hẳn dược chất là thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như diclofenac. Diclofenac là thuốc có tác dụng chống viêm, giảm đau tốt khi dùng trong lúc uống, nhưng được điều chế thành thuốc bôi ngoài da nhằm để hỗ trợ việc điều trị bệnh lý cơ xương khớp. tức ngoài Việc uống thuốc, thuốc thoa chứa diclofenac được dùng thêm theo kiểu “trong uống ngoài thoa”. Hoặc hoàn toàn dùng thuốc thoa chứa diclofenac để giảm thiểu tác dụng phụ do thuốc này gây ra (diclofenac uống dễ gây tác dụng phụ hại dạ dày).
Có một số điều lưu ý về dùng thuốc thoa giảm đau, đặc biệt là dầu gió cao xoa như sau:
- Đây là thuốc chỉ dùng cho tác dụng tại chỗ, cho nên không bôi thuốc nơi da bị tổn thương, trầy xước. Tránh để thuốc tiếp xúc với mắt và niêm mạc khác ngoài da.
- Đây là thuốc không được uống. Đặc biệt, có một số thuốc thoa là thuốc rượu bào chế từ các bài thuốc dân gian chứa các dược chất rất độc như mã tiền (Strychnos Nux vomica, Loganiaceae) nếu uống sẽ bị ngộ độc. Đã có báo cáo trường hợp người uống nhầm thuốc rượu xoa bóp chứa mã tiền mà tử vong.
 - Nhiều thuốc thoa là dầu gió, cao xoa chứatinh dầu bayhơilà tinh dầu bạc hà (menthol), tinh dầu chương não (camphor) tuyệt đối không để trẻ sơ sinh bị "nhiễm”. Không chỉ ở nước ta mà nhiều nước trên thế giới, đã có các báo cáo trẻ sơ sinh bị ngộ độc vì mẹ mới sanh dùng dầu gió xức cho mình và làm dầu này dính trên mũi cháu bé. Menthol, camphor có tác dụng kích ứng hô hấp trẻ sơ sinh làm trẻ ngưng thở. Phụ nữ cho con bú cũng tránh không nên dùng thuốc thoa chứa methylsalicylate vì thuốc có thể dính ở đầu vú, trẻ bú vú sẽ nuốt phải methylsalicylate và ngộ độc.
 - Dược chất trong thuốc thoangoài da rất íthấp thu qua da để vào máu, nhưng dùng thuốc thoa lâu ngày và bôi trên diện rộng dược chất có tính độc vẫn có thể hấp thu đến độ gây nguy hại. Tốt nhất dùng thuốc thoa khi thật cần thiết, không phải “dùng sao cũng được”.
 - Tác dụng giảm đau của thuốc thoa ngoài da khá hạn chế. Các chế phẩm như dầu gió, dầu nóng, mặc dù kết hợp với xoa bóp, chườm nóng, chườm lạnh trong nhiều trường hợp không thể làm giảm đau đến mức mong muốn. Ngay như thuốc thoa chứa thuốc chống viêm NSAID được chỉ định giảm đau tại chỗ do các cơn đau cơ, xương, khớp nhẹ như: đau lưng, đau do tập luyện, đau do chấn thương trong thể thao, đau do bong gân, viêm khớp,... chỉ hiệu quả trong trường hợp bệnh nhẹ. Nếu bệnh nặng thường phải kết hợp thuốc thoa với thuốc uống hoặc tiêm. Đối với đau cơ xương khớp, có thể dùng thuốc theo 2 bước, mới đầu chỉ dùng thuốc thoa tại chỗ, nếu hiệu quả thì rất tốt, nếu không hiệu quả nên đi khám bác sĩ để xác định nguyên nhân. Và khi đó bác sĩ có thể phải cho thuốc dùng trong tức uống (thuốc uống giảm đau cơxương khớp thường có tác dụng phụ nặng nề nên để bác sĩ chỉ định dùng là tốt nhất) Trong thuốc thoa giảm đau thường chứa thêm tá dược ngoài các dược chất chính. Ngoài chất làm tăng sựxuyên thấm qua da đã kể ở trên còn có thêm tá dược giúp ổn định dạng bào chế như phải có chứa tá dược nhũ hóa để ổn định kem hoặc gel bôi da. Các thứ này đều là hóa chất tổng hợp có thể gây dị ứng. Vì vậy, dùng thuốc thoa nói chung, trong đó có thuốc thoa giảm đau cần lưu ý, bôi thuốc mà thấy ngứa, đỏ da thì ngưng ngay việc dùng thuốc. Đó có thể là biểu hiện của dị ứng da do thuốc.