XIN ĐỪNG QUÁ ÁM ẢNH CHỈ SỐ IQ, EQ Ở TRẺ

1:27 AM 0 Bình luận

Đối với sự phát triển của trẻ, các bậc cha mẹ thường quan tâm đến trí thông minh. Một số người còn quan tâm đến sự giao tiếp, thích nghi tốt với hoàn cảnh của trẻ. Trí thông minh được định nghĩa khá phức tạp, nhưng thường được xem là “sự nhanh nhẹn, linh hoạt” trong nhận thức, là khả năng “sớm hiểu sớm biết” so với người cùng lứa tuổi, là “khả năng vượt trội” về trí tuệ. Để đánh giá trí thông minh, người ta tìm cách đo chỉ số IQ. IQ là chữ viết tắt từ tiếng Anh là “Intelligence Quotient”, dịch là chỉ số thông minh. Chỉ số này của mỗi người có khác nhau, nói lên năng lực trí tuệ của người đó. Rất nhiều người cho rằng IQ càng cao thì càng dễ có sự “khôn ngoan, sáng dạ, lanh lợi”. Những người làm công tác y tế và giáo dục thường quen thuộc với chỉ số IQ. Mấy năm gần đây, một số chương trình quảng cáo trên truyền hình về thực phẩm cũng thường nhắc đến chỉ số IQ khi nói về sản phẩm nhưng không biết có thực sự thực phẩm được tiếp thị có làm tăng IQ hay không. Thậm chí có một số trung tâm, lớp học hè cho trẻ em ra đời trương bảng quảng cáo về học kỳ IQ (tức quảng cáo về dạy cho trẻ tăng chỉ số IQ). Nên lưu ý, chỉ số IQ không phải bất biến, tức đo một lần rồi là cứ thế mãi mãi. Ngoài yếu tố dinh dưỡng hợp lý, còn tùy thuộc hoàn cảnh giáo dục, môi trường giao tiếp, môi trường văn hóa cộng với sự năng động của trẻ, chỉ số IQ có thể thay đổi sau một thời gian. Hiện nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu cho thấy tính chất hạn chế của việc chỉ dùng IQ khi đánh giá trí thông minh không thôi. Có một số tác giả cho rằng IQ không đo được trí thông minh thực sự của con người. Đối với sự phát triển của trẻ, chỉ có trí thông minh không thôi là chưa đủ. Trẻ phát triển tốt là khi trẻ có khả năng giao tiếp, diễn đạt, hòa nhập tốt với cộng đồng, thích ứng nhanh với cuộc sống. Những điều vừa kể liên quan đến tình cảm, cách sống mà cao nhất là “sự thông minh cảm xúc”. Vào những năm 1990, người ta dùng một công cụ là chỉ số EQ để đánh giá khả năng biểu lộ cảm xúc và ứng xử của một người khi gặp tình huống khó khăn trong cuộc sống. EQ là chữ viết tắt từ tiếng Anh “Emotional Quotient” dịch là chỉ số cảm xúc. Ngày nay nhiều người còn quan tâm nhiều đến EQ còn hơn cả IQ, vì EQ góp phần không nhỏ mang đến sự thành công của một người khi vào đời. EQ một phần là bẩm sinh nhưng cũng do giáo dục, rèn luyện mà có được. Việc giáo dục tình cảm phải được thực hiện từ khi trẻ còn nhỏ, hệ thần kinh chưa trưởng thành, có nhiều cơ hội tiếp nhận những cảm xúc mới. EQ không đối lập với IQ, mà mục đích của giáo dục là phát triển song song hai chỉ số này. Có những người được thiên phú cả hai, nhưng không ít người lại thiếu cả hai. Người có EQ cao dễ thích nghi, luôn tìm được sự hòa hợp trong một tập thể, dễ dàng nhận được sự hợp tác hơn những “thiên tài đơn độc” (mà trong thời đại hiện nay, tính tập thể trong làm việc việc hết sức quan trọng). Khác với IQ đã xây dựng được một hệ thống trắc nghiệm, đo bằng con số cụ thể, EQ chưa có được một công thức tính toán riêng như đo IQ (chỉ đánh giá qua các hình thức trắc nghiệm), vì trí thông minh xúc cảm là một phẩm chất phức tạp, biểu hiện qua những cái khó thấy như sự tự ý thức, sự thấu cảm, tính kiên trì, lạc quan, tính quyết tâm và khả năng hoạt động xã hội. Nhiều người thành đạt không phải là người có IQ cao nhất mà có EQ cao nhất. Tuy nhiên, chỉ số EQ do đo không thật chính xác nên cũng không thể xem là công cụ đo tình cảm, cảm xúc đúng nhất của con người.
Hiện nay như đã nói, có nhiều trung tâm ra đời trương bảng các lớp học cho trẻ em về học kỳ IQ, EQ có lẽ nhắm đến ứng dụng các phương pháp dạy trẻ nhằm nâng cao chỉ số IQ, EQ cho trẻ. Chỉ có các cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng giáo dục sau khi thẩm định mới cho ý kiến về tính hiệu quả của các phương pháp giáo dục đó. Riêng các bậc phụ huynh nên lưu ý, có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ, trong đó có sự thông minh, tình cảm cảm xúc: di truyền, môi trường bên ngoài, chế độ dinh dưỡng, học tập, sinh hoạt vui chơi, nghỉ ngơi, ngủ của trẻ... Vì vậy, chính gia đình là nơi đầu tiên có thể tác động tốt đến các yếu tố vừa kể. Trước khi nghĩ đến trường lớp giúp trẻ phát triển IQ, EQ, hãy tạo mái ấm gia đình là nơi giúp trẻ hưởng những gì tốt nhất về chế độ dinh dưỡng, về sự an toàn trong mọi sinh hoạt, về sự thương yêu đùm bọc đúng mực, về điều kiện học tập v.v... Đừng quá tin tưởng mà giao phó toàn bộ sự chăm sóc, dạy dỗ chỉ từ bên ngoài.